Śmierć bliskiej osoby wiąże się nie tylko z przeżyciami osobistymi, ale również z koniecznością podjęcia decyzji prawnych. Jedną z nich jest wybór: przyjąć czy odrzucić spadek.

Nie każdy spadek oznacza korzyść majątkową. Odrzucenie spadku jest najczęściej rozważane w sytuacji, gdy spadkodawca pozostawił zadłużenie (kredyty, pożyczki).

Odrzucenie spadku to oświadczenie spadkobiercy, że nie chce dziedziczyć po zmarłym. Zgodnie z przepisami Kodeks cywilny osoba, która odrzuca spadek, traktowana jest tak, jakby nie dożyła chwili jego otwarcia (czyli momentu śmierci spadkodawcy).

Skutkami odrzucenia spadku są:

  • brak prawa do majątku spadkowego,
  • brak odpowiedzialności za długi spadkowe,
  • przejście dziedziczenia na dalszych spadkobierców (najczęściej dzieci).

Jedną z najważniejszych kwestii jest termin na odrzucenie spadku wynoszący 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku.

Brak oświadczenia w tym terminie skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (czyli z ograniczeniem odpowiedzialności za długi do wysokości aktywów spadku).

Informacja o spadku, nawet przekazana ustnie, rozpoczyna bieg powyższego terminu, więc nie jest konieczne oczekiwanie na oficjalne pismo.

Przekroczenie terminu może mieć poważne konsekwencje finansowe.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć:

  • przed notariuszem w dowolnej kancelarii notarialnej np. w Krakowie,
  • przed sądem.

Oświadczenie musi być jednoznaczne i bezwarunkowe. Nie można odrzucić spadku częściowo ani „na rzecz” innej osoby.

Osoba, która skutecznie odrzuci spadek:

  • nie odpowiada za długi spadkowe,
  • nie jest stroną w postępowaniach prowadzonych przez wierzycieli spadkodawcy.

Należy jednak pamiętać, że długi przechodzą na kolejnych spadkobierców w porządku dziedziczenia.

Odrzucenie spadku przez małoletnie dziecko to zagadnienie wymagające odrębnego omówienia i szczegółowo wyjaśnimy je w kolejnym wpisie.

W sprawach spadkowych jedną z kluczowych kwestii jest wybór sposobu ustalenia praw do spadku -poprzez akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza albo postanowienie sądu. Oba rozwiązania mają tę samą moc prawną, lecz różnią się przebiegiem i czasem realizacji.

Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) u notariusza

To szybka i wygodna forma potwierdzenia dziedziczenia. Zazwyczaj całość można przeprowadzić podczas jednej wizyty, pod warunkiem zgodnej obecności wszystkich spadkobierców i braku sporu co do składu i udziałów w spadku.

Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku

Postępowanie sądowe będzie właściwe przykładowo gdy:

  • pomiędzy spadkobiercami występują różnice stanowisk,
  • nie ma pewności co do kręgu osób uprawnionych,
  • sytuacja wymaga dodatkowych ustaleń lub wyjaśnień.

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku trwa zwykle dłużej, ale jest niezbędne, gdy sporządzenie aktu notarialnego nie jest możliwe.

Jaką opcję wybrać?

W sytuacjach prostych i zgodnych najszybszym rozwiązaniem jest procedura notarialna. Gdy sprawa jest sporna, złożona lub niejednoznaczna — właściwą drogą pozostaje sąd.

Aby ustalić, która procedura będzie odpowiednia w konkretnej sytuacji, zapraszamy do kontaktu z kancelarią.